← Blog

PR Ajansı Nasıl Seçilir? Medya İlişkileri ve Kriz Yönetimi Kriterleri

PR Ajansı Nasıl Seçilir? Medya İlişkileri ve Kriz Yönetimi Kriterleri

Bir PR ajansıyla çalışmak, markanın kamuoyuyla kurduğu iletişimi profesyonel bir ekiple yönetmesini sağlayabilir. Ancak her ajansın medya ilişkilerindeki deneyimi, kriz iletişimi kapasitesi ve performans ölçüm yaklaşımı aynı değildir. Bu nedenle ajansın önceki çalışmalarını, hizmet kapsamını ve operasyonel yetkinliklerini birlikte incelemek gerekir.

PR ajansı seçimi yaparken öncelikle kurumun hangi iletişim ihtiyaçları için dışarıdan destek alacağını belirlemesi gerekir. Düzenli basın ilişkileri kurmak isteyen bir şirketin beklentileriyle yeni bir ürün lansmanını duyuracak veya olası itibar risklerine hazırlanacak bir markanın ihtiyaçları farklılaşır.

Doğru değerlendirme için ajansın hangi yayınlarla çalıştığını, haber önerilerini nasıl geliştirdiğini, kriz sırasında hangi adımları izlediğini ve iletişim faaliyetlerinin etkisini nasıl ölçtüğünü öğrenmelisiniz. Teklifte yer alan ekip kapasitesi, teslimatlar ve sözleşme koşulları da kararın parçasıdır.

Bu rehberde PR ajanslarının uzmanlık alanlarını karşılaştırmak, medya referanslarını doğrulamak, kriz senaryolarıyla çalışma yöntemlerini test etmek ve hizmet tekliflerini değerlendirmek için kullanabileceğiniz somut kriterleri bulabilirsiniz.

Geleneksel PR, dijital PR ve itibar yönetimi farkı

PR, yani halkla ilişkiler, kurumların hedef kitleleri ve paydaşlarıyla kurduğu iletişimi planlamaya yönelik çalışmaların bütünüdür. Medya ilişkileri, kurumsal duyurular, sözcü iletişimi ve itibar yönetimi bu alanın farklı uzmanlıklarını oluşturur.

Ajansların hizmet tekliflerinde geleneksel PR, dijital PR ve itibar yönetimi ifadeleri sıkça kullanılır. Bu hizmetlerin kapsamını anlamak, kurumun ihtiyaçlarına uygun bir ekip seçmesini kolaylaştırır.

Geleneksel PR hangi hizmetleri kapsar?

Geleneksel PR, kurumun haber değeri taşıyan gelişmelerini ilgili medya kuruluşlarına ulaştırmaya ve gazeteci ilişkilerini yönetmeye odaklanır.

Bu kapsamda sunulabilecek hizmetler arasında şunlar bulunur:

  • Basın bülteni hazırlama: Yeni yatırım, araştırma, ürün veya kurumsal gelişmelere ilişkin haber değeri taşıyan bilgilerin gazetecilere uygun formatta sunulması.
  • Gazeteci ve editör ilişkileri: Konuyla ilgilenebilecek medya temsilcilerinin belirlenmesi ve profesyonel iletişimin yürütülmesi.
  • Basın toplantıları: Kurumsal duyurular için toplantı planlanması, medya davetlerinin hazırlanması ve etkinlik koordinasyonu.
  • Röportaj organizasyonu: Kurum sözcülerinin uygun yayınlarla buluşturulması, görüşmelerin planlanması ve hazırlık sürecinin yönetilmesi.
  • Sözcü iletişimi: Yönetici mesajlarının hazırlanması, olası soruların değerlendirilmesi ve medya görüşmelerine hazırlık.
  • Medya takibi: Kurumla ilgili haberlerin izlenmesi, içeriklerinin değerlendirilmesi ve raporlanması.

Örneğin yeni bir üretim tesisi açan şirket, yatırımın bölgesel ekonomiye etkisini ve üretim kapasitesine ilişkin doğrulanmış bilgileri ilgili yayınlarla paylaşmak isteyebilir.

Ajans bu süreçte yerel medya temsilcileriyle görüşmeleri planlayabilir, basın bülteni hazırlayabilir ve şirket yöneticilerinin röportajlarını koordine edebilir.

Ancak basın bülteninin gönderilmesi, haberin yayımlanacağını garanti etmez. Yayın kararı medya kuruluşunun editoryal değerlendirmesine bağlıdır.

Dijital PR hangi alanlarda çalışır?

Dijital PR, markanın çevrimiçi yayınlarda ve dijital iletişim kanallarında nasıl temsil edildiğine odaklanır.

Çevrimiçi haber siteleri, sektörel yayınlar, dijital platformlar ve markayla ilgili kamuya açık konuşmalar bu çalışmaların kapsamına girebilir.

Ajansın hizmetleri arasında şunlar bulunabilir:

  • Dijital yayınlar için haber ve içerik önerileri geliştirme
  • Çevrimiçi medya temsilcileriyle ilişkiler kurma
  • Markanın dijital yayınlarda nasıl ele alındığını takip etme
  • Kurumun uzmanlık alanıyla ilgili dijital yayın fırsatlarını değerlendirme
  • Marka hakkında oluşan çevrimiçi konuşmaları izleme
  • Arama sonuçlarında markaya ilişkin kamuya açık içerikleri inceleme

Dijital PR ile SEO çalışmaları bazı projelerde kesişebilir. Örneğin sektörel bir yayında çıkan haber, markanın uzmanlığını hedef kitlesine anlatmasına ve web sitesine yönlendirme trafiği sağlamasına yardımcı olabilir.

Ancak editoryal haberlerde bağlantı verilmesi garanti edilemez. Bağlantının bulunması, niteliği ve arama görünürlüğüne olası etkisi ayrı konulardır.

Dijital itibar değerlendirmesinde yapay zekâ destekli arama sistemlerinde markanın nasıl temsil edildiği de araştırılabilir. Bu konudaki ajans yetkinliklerini incelemek için Yapay Zeka Modellerinde İtibar Yönetimi Yapan En İyi PR Ajansları başlıklı yazıdan yararlanabilirsiniz.

İtibar yönetimi hangi sorumlulukları içerir?

İtibar yönetimi, kurumun müşteriler, çalışanlar, iş ortakları, medya ve diğer paydaşlar tarafından nasıl algılandığını anlamaya ve iletişim risklerini yönetmeye odaklanır.

İtibar araştırmaları, paydaş geri bildirimleri, medya takibi ve kamuya açık konuşmaların analizi bu çalışmayı destekleyebilir.

Örneğin bir şirket hakkında müşteri hizmetleriyle ilgili şikâyetler artıyorsa PR ajansı bu şikâyetlerin hangi konularda yoğunlaştığını, medya gündemine nasıl yansıdığını ve kurumun açıklamalarının nasıl karşılandığını değerlendirebilir.

Şikâyetlerin temel nedenlerini çözmek ise ilgili operasyon ekiplerinin sorumluluğundadır. İtibar yönetimi planı, kurumun gerçek uygulamaları ve alınan düzeltici önlemlerle uyumlu olmalıdır.

Geleneksel PR, dijital PR ve itibar yönetimi karşılaştırması

Kriter Geleneksel PR Dijital PR İtibar yönetimi
Temel amaç Medya ilişkilerini ve kurumsal görünürlüğü geliştirmek Çevrimiçi görünürlüğü ve dijital medya ilişkilerini yönetmek Kurum algısını ve iletişim risklerini takip etmek
Başlıca kanallar Gazete, dergi, televizyon, radyo, sektörel medya Dijital haber siteleri, çevrimiçi yayınlar, ilgili dijital platformlar Medya, dijital kanallar, paydaş araştırmaları, kurumsal iletişim
Örnek çalışmalar Basın bülteni, röportaj, basın toplantısı Dijital yayın stratejisi, çevrimiçi medya ilişkileri Algı araştırması, risk analizi, kriz hazırlığı
Ölçüm yaklaşımı Haber niteliği, mesaj aktarımı, hedef yayınlarda görünürlük Dijital yayınlar, yönlendirme trafiği, çevrimiçi marka konuşmaları Güven, algı, paydaş geri bildirimleri, itibar göstergeleri

Bu alanlar aynı iletişim planının farklı parçaları olarak birlikte yürütülebilir.

Örneğin yeni üretim tesisi açan bir şirketin iletişim planında ulusal ve yerel basın ilişkileri, yatırım haberlerinin dijital yayınlarda takip edilmesi ve bölgedeki paydaşların görüşlerinin değerlendirilmesi yer alabilir.

Tesisin çevresel etkilerine ilişkin sorular gündeme gelirse itibar yönetimi yaklaşımı kapsamında ilgili teknik ekiplerden doğrulanmış bilgiler alınması ve paydaşlarla açık iletişim kurulması gerekebilir.

Markanın PR ihtiyacı nasıl belirlenmeli?

Ajans araştırmasına başlamadan önce kurumun iletişim hedefleri tanımlanmalıdır.

Örneğin şirketin amacı yeni bir pazarda tanınırlık kazanmaksa sektörel medya deneyimi öne çıkabilir. Düzenli yönetici iletişimi planlanıyorsa sözcü hazırlığı ve medya ilişkilerinin sürekliliği daha fazla ağırlık kazanabilir.

İlk görüşme öncesinde kurumun mevcut medya görünürlüğü, hedef paydaşları, öncelikli iletişim konuları, sözcüleri ve kurum içi onay mekanizması hakkında kısa bir brief hazırlanması yararlıdır.

Ajansın bu bilgiler üzerinden hangi hizmetleri önceliklendirdiğini açıklaması, teklifin ihtiyaçlarla ne kadar örtüştüğünü gösterir.

Medya ağı ve sektör deneyimini doğrulamak

PR ajansları kendilerini tanıtırken güçlü medya ilişkilerine, geniş gazeteci ağlarına ve farklı sektörlerdeki deneyimlerine vurgu yapabilir.

Bu ifadelerin değerlendirme sürecinde anlam kazanabilmesi için ajansın hangi yayınlarla, ne tür konularda ve hangi sorumluluklarla çalıştığını öğrenmek gerekir.

Özellikle kurumsal iletişim projelerinde ajansın medya ilişkilerini yönetme biçimi, referans olarak gösterdiği yayınların sayısı kadar değerlidir.

Ajansın medya ağı nasıl değerlendirilir?

Güçlü bir medya ağı, her gazeteciye aynı basın bültenini göndermek anlamına gelmez. Ajansın konuyla ilgilenebilecek gazeteci ve editörleri tanıması, yayınların editoryal alanlarını anlaması ve haber önerilerini buna göre geliştirmesi beklenir.

Örneğin bir B2B yazılım şirketinin veri güvenliğiyle ilgili araştırması, teknoloji ve iş dünyası yayınları için haber değeri taşıyabilir.

Aynı araştırmayı ilgisiz tüketici yayınlarına göndermek, medya ilişkilerinin verimli yürütülmesini zorlaştırabilir.

Ajansa şu konularda sorular yöneltilebilir:

  • Hangi yayın kategorilerinde düzenli deneyiminiz bulunuyor?
  • Ulusal, yerel ve sektörel medya çalışmalarını nasıl ayrıştırıyorsunuz?
  • Haber önerisi gönderilecek gazetecileri hangi kriterlerle belirliyorsunuz?
  • Bir basın bülteninin haber değeri taşımadığına nasıl karar veriyorsunuz?
  • Medyadan gelen soruları ve ek bilgi taleplerini nasıl yönetiyorsunuz?

Medya ilişkileri karşılıklı güvene dayanır. Gazeteci ve editörlerin yayın kararlarında bağımsız olması, PR çalışmalarının doğal bir parçasıdır.

Bu nedenle bağımsız editoryal haber için kesin yayın garantisi verilmesi dikkatle sorgulanmalıdır.

Sektör deneyimi nasıl doğrulanır?

Ajansın daha önce benzer sektörlerde çalışması, hedef kitleyi ve ilgili medya ortamını tanımasını kolaylaştırabilir.

Ancak aynı sektörde referansa sahip olmak, her iletişim ihtiyacında aynı uzmanlığın bulunduğu anlamına gelmez.

Örneğin teknoloji sektöründe deneyimli bir ajans, ürün lansmanları ve yönetici röportajlarında güçlü olabilir. Gıda sektöründeki bir markaya hizmet verecekse ürün güvenliği, tüketici hassasiyetleri ve ilgili tanıtım kuralları konusunda nasıl çalışacağını ayrıca açıklamalıdır.

Sağlık alanındaki iletişim projelerinde de mevzuat bilgisi, iddiaların doğrulanması ve uzman onayları gibi süreçler farklı uzmanlıklar gerektirebilir.

Ajansın sektörü öğrenme yöntemini, gerektiğinde uzmanlardan nasıl destek aldığını ve kurumun teknik bilgilerini nasıl doğruladığını sormak yararlı olur.

Haber yansımalarının niteliği nasıl incelenir?

Bir PR ajansı önceki çalışmalarından çok sayıda haber yansıması sunabilir. Bu yayınların kampanya hedefleriyle ilişkisi ayrıca incelenmelidir.

Değerlendirmede şu sorular kullanılabilir:

  • Haber hedeflenen yayın kategorisinde mi yer aldı?
  • Kurumun temel mesajları doğru aktarıldı mı?
  • Şirket sözcüsünün görüşlerine yer verildi mi?
  • Haber markayla doğrudan ilgili miydi?
  • Yayının tonu ve bağlamı nasıldı?
  • Haber bağımsız editoryal değerlendirmeyle mi yayımlandı?

Örneğin bir enerji şirketinin teknik araştırmasının ilgili bir sektör yayınında ayrıntılı biçimde ele alınması, aynı haberin konuyla ilgisi sınırlı çok sayıda mecrada kısa duyuru olarak yayımlanmasından daha anlamlı olabilir.

Sonuç, kampanyanın hedeflerine göre değerlendirilmelidir.

Editoryal haber, advertorial ve sponsorluk arasındaki farklar

PR tekliflerinde yayın türlerinin açıkça ayrılması gerekir.

Editoryal haber, gazeteci veya yayın kuruluşunun haber değeri değerlendirmesi sonucunda hazırladığı içeriktir. Yayın kararı ve editoryal süreç medya kuruluşunun kontrolündedir.

Advertorial, reklam niteliğinde hazırlanmış ve genellikle editoryal içerik biçimine benzeyen ücretli tanıtımdır. Ticari niteliğinin ilgili reklam kurallarına uygun biçimde belirtilmesi gerekir.

Sponsorlu içerik, bir marka tarafından desteklenen veya ücret karşılığında yayımlanan içerik olabilir. İçeriğin hazırlanma ve yayımlanma koşulları yapılan anlaşmaya göre değişir.

Medya satın alma, belirli reklam alanlarının veya yayın olanaklarının ücret karşılığında kullanılmasıdır.

Bir ajans medya satın alma ve PR hizmetlerini birlikte sunabilir. Ancak bu faaliyetlerin bütçeleri ve raporları ayrı tutulmalıdır.

Ücretli yayınların bağımsız haber yansıması gibi raporlanması, PR performansını yanlış yorumlamaya yol açabilir.

PR ajansından hangi referans ve örnek çalışmalar istenmeli?

Ajansın deneyimini değerlendirmek için kimlik ve gizlilik bilgileri korunmuş örnek çalışmalar talep edebilirsiniz.

İyi hazırlanmış bir vaka analizinde aşağıdaki bilgiler bulunabilir:

  • Müşterinin iletişim ihtiyacı ve başlangıç koşulları
  • Hedeflenen medya ve paydaş grupları
  • Ajansın geliştirdiği iletişim yaklaşımı
  • Uygulanan faaliyetler ve kullanılan içerikler
  • Elde edilen medya görünürlüğü ve diğer sonuçlar
  • Hedeflerle karşılaştırmalı değerlendirme
  • Ajansın doğrudan üstlendiği sorumluluklar

Mümkünse önceki müşterilerden referans görüşmesi talep edilebilir. Bu görüşmede günlük iletişim düzeni, revizyon süreçleri ve beklenmeyen durumlarda ajansın yaklaşımı hakkında bilgi alınabilir.

PR ajansı görüşmesinde sorulabilecek 6 soru

  1. Markamız için önceliklendireceğiniz medya kategorilerini hangi kriterlerle belirlersiniz?
  2. Önceki çalışmalarınızdan hedef kitleye uygun, doğrulanabilir bir medya ilişkileri örneği paylaşabilir misiniz?
  3. Haber değeri sınırlı olan bir kurumsal duyuruyu nasıl ele alırsınız?
  4. Sözcü röportajları öncesinde hangi hazırlıkları yaparsınız?
  5. Ücretli yayınlarla bağımsız editoryal haberleri raporlarınızda nasıl ayırırsınız?
  6. Medya ilgisinin beklenen düzeyde olmadığı durumlarda iletişim planını nasıl güncellersiniz?

Ajansın verdiği yanıtlar, çalışma yönteminin ve medya ilişkilerindeki yaklaşımının karşılaştırılmasına yardımcı olur.

Kriz iletişimi senaryosu isteyin

Kriz iletişimi, PR ajansı seçiminde uygulama kapasitesinin özellikle incelenmesi gereken alanlardan biridir.

Bir ajansın geçmişte kriz yaşamış bir markayla çalışması deneyim göstergesi olabilir. Ancak ilgili projedeki görevini, karar süreçlerine katılımını ve uyguladığı yöntemleri öğrenmeden bu deneyimin kapsamını anlamak güçtür.

Bu nedenle ajans görüşmesinde kurumunuzun faaliyet alanına uygun bir kriz senaryosu üzerinde çalışılmasını istemek yararlı olabilir.

Örnek kriz senaryosu: Ürün güvenliği şikâyeti

Bir tüketici markasının ürünü hakkında sosyal medyada güvenlik şikâyeti yayıldığını düşünelim.

Bir kullanıcı, ürünü kullandıktan sonra olumsuz bir durum yaşadığını belirten video paylaşıyor. Video kısa sürede geniş kitlelere ulaşıyor ve başka kullanıcılar da benzer yorumlar yapmaya başlıyor.

Henüz iddialar doğrulanmamış durumda. Bazı gazeteciler şirketten açıklama talep ediyor. Markanın sosyal medya hesaplarında yoğun yorum birikiyor.

Şirket yönetimi, iletişim ekibinden hızlı bir değerlendirme istiyor.

Bu senaryoda ajansın görevi, doğrulanmış bilgi akışını sağlayacak iletişim sürecini planlamak ve ilgili kurum ekipleriyle koordineli çalışmaktır. Ürün güvenliğine ilişkin teknik inceleme ve gerekli operasyonel tedbirler yetkili ekipler tarafından yürütülmelidir.

İlk aşamada hangi bilgiler doğrulanmalı?

Ajansa yöneltilebilecek ilk soru şudur:

"Şikâyetin doğruluğu henüz bilinmiyorken hangi bilgileri toplar ve nasıl doğrularsınız?"

Güvenilir bir yaklaşımda öncelikle şikâyetin kaynağı, paylaşımın zamanı ve iddiaların kapsamı belirlenir.

İlgili ürün, üretim partisi, müşteri bildirimi ve kurum içindeki mevcut kayıtlar hakkında yetkili ekiplerden bilgi alınması gerekebilir.

Ajansın doğrulanmış bilgilerle henüz incelenmekte olan iddiaları ayrı tutması beklenir.

Sosyal medya yorumları, farklı kullanıcıların benzer deneyimlerini araştırmak için izlenebilir. Ancak doğrulanmamış paylaşımlar kesin bulgu olarak kabul edilmemelidir.

Kriz sırasında ekip koordinasyonu nasıl kurulmalı?

Ajansa şu soru yöneltilebilir:

"İlk saatlerde kimlerle iletişim kurar, karar ve onay mekanizmasını nasıl oluşturursunuz?"

Ürün güvenliğiyle ilgili örnekte iletişim ekibinin hukuk, kalite, müşteri hizmetleri, ilgili operasyon birimleri ve şirket yönetimiyle koordinasyon kurması gerekebilir.

Ajansın bir sorumluluk matrisi oluşturabilmesi yararlıdır.

Görev Örnek sorumlu birim Beklenen çalışma
İddiaların teknik incelemesi Kalite ve ürün güvenliği ekipleri Ürün ve şikâyet kayıtlarının değerlendirilmesi
Hukuki değerlendirme Hukuk ve uyum birimleri Mevzuat, bildirim ve açıklama koşullarının incelenmesi
Müşteri talepleri Müşteri hizmetleri Başvuruların kaydedilmesi ve ilgili ekiplere yönlendirilmesi
Kamuoyu açıklaması Kurumsal iletişim ve yetkili yönetim Doğrulanmış bilgilerle açıklama hazırlanması ve onaylanması
Medya iletişimi PR ajansı ve kurum sözcüsü Gazeteci taleplerinin yönetilmesi
Sosyal medya takibi Sosyal medya ve iletişim ekipleri Yorumların izlenmesi, doğru bilginin paylaşılması
Genel karar ve koordinasyon Kriz yönetim ekibi Önlemlerin, sorumlulukların ve gelişmelerin değerlendirilmesi

Bu tablo örnek bir görev dağılımıdır. Gerçek sorumluluklar kurumun yapısına ve olayın niteliğine göre değişir.

Ajansın kimin açıklama yapmaya yetkili olduğunu ve hangi bilgilerin hangi aşamada paylaşılacağını önceden tanımlaması beklenir.

İlk kamuoyu açıklaması ne zaman yapılmalı?

Kriz iletişimi görüşmesinde ajansa şu soru sorulabilir:

"İddialar henüz doğrulanmadıysa kamuoyuna nasıl ve hangi koşullarda açıklama yapılmasını önerirsiniz?"

Ajansın olayın niteliğini, kamu güvenliği açısından olası riskleri, mevcut doğrulanmış bilgileri ve ilgili yasal yükümlülükleri değerlendirmesi gerekir.

Her kriz için geçerli sabit bir açıklama süresi belirlemek uygun değildir. Ancak bilgi toplama ve karar sürecinin gereksiz biçimde uzaması da iletişim sorunları yaratabilir.

Gerekli koşullarda kurum, iddialardan haberdar olduğunu, konunun ilgili ekipler tarafından incelendiğini ve doğrulanmış gelişmeleri paylaşacağını belirten sınırlı bir ilk açıklama yapabilir.

Böyle bir açıklama hazırlanırken henüz kesinleşmemiş sonuçlara yer verilmemeli ve kamuoyunu yanıltabilecek güvencelerden kaçınılmalıdır.

Ürün güvenliği açısından acil önlem veya resmî bildirim gerektiren bir durum varsa iletişim planı, yetkili ekiplerin ve ilgili mercilerin gereklilikleriyle uyumlu yürütülmelidir.

Sözcü seçimi ve medya talepleri nasıl yönetilmeli?

Ajansın krizin niteliğine uygun sözcü önerisi sunabilmesi beklenir.

Teknik bir ürün güvenliği iddiasında kalite veya ürün güvenliği konusunda yetkili bir yöneticinin açıklama yapması gerekebilir. Kurumsal sorumluluk ve alınan önlemler hakkında ise farklı bir yönetici görevlendirilebilir.

Sözcü seçimi yapılırken teknik bilgi, karar yetkisi ve kamuoyuna açıklama yapma hazırlığı değerlendirilmelidir.

Ajansın hazırlayacağı medya soru-cevap dokümanında şu konular bulunabilir:

  • Olay hakkında doğrulanmış bilgiler
  • Henüz yanıtlanamayan sorular
  • Devam eden incelemeler
  • Kurumun aldığı veya planladığı önlemler
  • Gazetecilerin ek bilgi için başvurabileceği iletişim kanalları

Gazetecilerden gelen soruların kaydedilmesi ve yanıtların kurum içinde tutarlı biçimde hazırlanması da sürecin parçasıdır.

Sosyal medya yorumları ve yanlış bilgiler nasıl yönetilir?

Kriz sırasında markanın sosyal medya hesaplarında farklı türde yorumlar oluşabilir.

Gerçek müşteri şikâyetleri, bilgi talepleri, eleştiriler ve yanlış bilgi içeren paylaşımlar birbirinden ayrılmalıdır.

Ajansın bütün eleştirel yorumları otomatik olarak kaldırmayı önermesi uygun bir yaklaşım değildir.

Özellikle güvenlik iddialarıyla ilgili kullanıcı bildirimleri, ilgili operasyon ekiplerine yönlendirilmeli ve gereken bilgiler kayıt altına alınmalıdır.

Yanlış veya yanıltıcı bilgiler tespit edildiğinde kurumun elindeki doğrulanmış bilgilerle açıklama yapılabilir.

Kriz sürecinde bilgi saklama, kesinleşmemiş iddiaları doğrulanmış gibi sunma, sorumluluğu kanıt olmadan başka taraflara yükleme veya yanıltıcı açıklamalarda bulunma gibi uygulamalardan kaçınılmalıdır.

Kriz iletişimi değerlendirme kontrol listesi

Ajansın sunduğu kriz yaklaşımını aşağıdaki kriterlerle değerlendirebilirsiniz.

Değerlendirme kriteri Ajansa sorulacak soru Beklenen çıktı
İlk değerlendirme İddiaları nasıl sınıflandırıp doğrularsınız? İlk durum değerlendirmesi
Sorumluluk paylaşımı Hangi ekipler hangi kararları verir? Sorumluluk matrisi
Onay mekanizması Açıklamaları kim onaylar? Onay akışı
Paydaş iletişimi Kimlerin bilgilendirilmesi gerekir? Paydaş haritası
Kamuoyu açıklaması İlk mesajı hangi bilgilere dayanarak hazırlarsınız? Açıklama taslakları
Medya yönetimi Gazeteci sorularını nasıl koordine edersiniz? Medya soru-cevap dokümanı
Sosyal medya yönetimi Yorumları ve yanlış bilgileri nasıl takip edersiniz? İzleme ve yanıt prosedürü
Kriz sonrası değerlendirme Etkiyi ve öğrenimleri nasıl ölçersiniz? Değerlendirme raporu

Bu belgeler, ajansın kriz iletişimini nasıl planladığını ve kurum içi iş birliğini hangi süreçlerle yöneteceğini görmeye yardımcı olur.

Kriz sonrasında itibar çalışmaları nasıl değerlendirilir?

Kriz iletişiminin değerlendirilmesi, ilk açıklama ve medya görüşmeleri tamamlandıktan sonra da devam edebilir.

Ajansın medya gündemindeki değişimleri, yanlış bilgilerin yayılımını, paydaş geri bildirimlerini ve kamuoyundaki algıyı uygun yöntemlerle takip etmesi beklenir.

Kurumun aldığı düzeltici önlemlerin nasıl duyurulduğu ve paydaşların bu açıklamaları nasıl karşıladığı incelenebilir.

Kriz sonrasında hazırlanan raporda hangi kararların etkili olduğu, hangi süreçlerin geciktiği ve benzer olaylara hazırlık için hangi değişikliklerin önerildiği bulunmalıdır.

Haber yansıması değil etki ölçümü

PR çalışmalarının değerlendirilmesinde haber yansımaları önemli bir veri kaynağıdır. Ancak yayın sayısı, iletişim hedeflerine ne ölçüde ulaşıldığını tek başına açıklamaz.

Bir PR ajansının raporlama yaklaşımı, faaliyetlerin hedef kitleye nasıl ulaştığını ve paydaşlar üzerinde hangi sonuçların gözlemlendiğini değerlendirmeye imkân vermelidir.

PR performansı hangi göstergelerle ölçülür?

Kurumun iletişim hedefine göre farklı metrikler kullanılabilir.

  • Medya görünürlüğü: Kurumla ilgili haberlerin hangi yayınlarda, ne sıklıkla ve hangi bağlamda yer aldığını gösterir.
  • Hedef kitle uyumu: Yayının okur veya izleyici kitlesinin ulaşılmak istenen paydaş grubuyla ne kadar ilişkili olduğunu değerlendirir.
  • Mesaj aktarımı: Önceden belirlenen temel mesajların haberlerde ne ölçüde yer aldığını inceler. Örneğin incelenen ilgili haberlerin kaçında hedef mesajın doğru aktarıldığı hesaplanabilir.
  • Sözcü görünürlüğü: Kurum yöneticilerinin veya uzmanlarının haberlerde doğrudan görüşleriyle yer alma durumunu gösterir.
  • Haber tonu ve bağlamı: Yayının markayı hangi çerçevede ele aldığını inceler. Olumlu, olumsuz veya nötr sınıflandırmaların hangi ölçütlerle yapıldığı açıklanmalıdır.
  • Share of Voice (SOV): Belirli bir konu, yayın grubu ve zaman aralığında markanın rakiplere kıyasla aldığı görünürlük payını ifade eder.
  • Marka aramaları ve yönlendirme trafiği: İlgili dönemlerde markaya yönelik arama ilgisindeki değişimleri ve haberlerden web sitesine gelen ziyaretleri incelemeye yardımcı olur.
  • Paydaş geri bildirimleri: Müşteriler, çalışanlar, iş ortakları veya diğer ilgili grupların görüşlerini değerlendirmeyi sağlar.
  • İtibar araştırmaları: Güven, algı, tercih veya kuruma ilişkin değerlendirmelerdeki değişimleri araştırır.

Bu göstergeler arasından kampanya hedeflerine uygun olanlar seçilmelidir.

Share of Voice nasıl hesaplanır?

Share of Voice, belirli bir medya veya konu kapsamındaki görünürlüğün rakiplerle karşılaştırılmasında kullanılabilir.

Haber sayısı esas alınan basit bir hesaplama şöyledir:

SOV (%) = (Markanın ilgili haber sayısı / İncelenen tüm markaların ilgili haber sayısı) × 100

Örneğin belirlenen dönemde markanızla ilgili 20 haber, aynı kapsamda incelenen bütün markalarla ilgili toplam 100 haber varsa SOV değeri %20 olur.

Ancak SOV farklı yöntemlerle hesaplanabilir. Haber sayısı, tahmini erişim veya başka bir ağırlıklandırma kullanılması sonuçları değiştirir.

Bu nedenle raporda incelenen yayınlar, rakipler, zaman aralığı ve hesaplama yöntemi açıkça belirtilmelidir.

Yüksek SOV her zaman olumlu bir sonuç anlamına gelmez. Kriz döneminde artan olumsuz haberler de markanın görünürlük payını yükseltebilir.

AVE neden güvenilir bir PR performans ölçütü değildir?

AVE, yani Advertising Value Equivalency, elde edilen medya görünürlüğünün benzer reklam alanının maliyeti üzerinden parasal olarak değerlendirilmesine dayanan bir yaklaşımdır.

Örneğin bir habere ayrılan alanın ücretli reklam olarak satın alınması durumundaki varsayımsal bedel üzerinden hesaplama yapılabilir.

Ancak editoryal haberin hedef kitle üzerindeki etkisiyle reklam alanının fiyatı aynı kavramı ölçmez.

AVE, haberin doğru mesajı taşıyıp taşımadığını, hedeflenen paydaşlara ulaşıp ulaşmadığını veya kurum algısını nasıl etkilediğini güvenilir biçimde ortaya koyamaz.

Uluslararası iletişim ölçüm kuruluşu AMEC'in Barcelona Principles 4.0 çerçevesi de AVE gibi geçersiz ölçümlerin kullanılmaması gerektiğini vurgular. Bunun yerine iletişimin hedef kitle ve kurum üzerindeki sonuçlarının değerlendirilmesini önerir.

Ajans tekliflerinde yüksek AVE değerleri sunuluyorsa bu rakamların PR başarısının temel kanıtı olarak kabul edilmemesi gerekir.

Barcelona Principles ve AMEC ölçüm yaklaşımı nasıl uygulanabilir?

Barcelona Principles, iletişim faaliyetlerinin ölçümünde açık hedeflerin, hedef kitle analizinin, nitel ve nicel verilerin, sonuç odaklı değerlendirmenin ve şeffaf yöntemlerin kullanılmasını destekler.

AMEC Integrated Evaluation Framework ise iletişim çalışmalarını planlamak ve değerlendirmek için faaliyetlerden kurumsal etkiye uzanan bir yapı sunar.

Bu yaklaşımda farklı ölçüm düzeyleri bulunur:

Ölçüm düzeyi Ne değerlendirilir? PR kampanyası örneği
Faaliyetler Yapılan iletişim çalışmaları Basın bülteni hazırlanması, gazeteci görüşmeleri
Çıktılar (Outputs) Hedef kitleye ulaşan iletişim ürünleri ve görünürlük Yayımlanan haberler, röportajlar
İlk tepkiler (Out-takes) Hedef kitlenin dikkat, anlama ve hatırlama düzeyi Mesajların anlaşılması, araştırmayla ölçülen farkındalık
Sonuçlar (Outcomes) Tutum, güven veya davranışlardaki değişim Kuruma duyulan güvenin artması, iletişim talebi
Kurumsal etki (Impact) İletişim hedefleriyle ilişkili daha geniş sonuçlar Paydaş ilişkilerinin gelişmesi, iş hedeflerine katkı

Örneğin yeni bir üretim tesisi için basın toplantısı düzenlenmesi bir faaliyettir. Bu toplantı sonrasında ortaya çıkan haberler iletişim çıktıları arasında değerlendirilebilir.

Hedef paydaşların yatırım hakkında daha fazla bilgi sahibi olması ilk tepki düzeyinde, kuruma yönelik tutumlarının değişmesi ise sonuç düzeyinde incelenebilir.

Yerel paydaşlarla ilişkilerin güçlenmesi gibi daha geniş gelişmeler kurumsal etki kapsamında araştırılabilir.

Bu ilişkilerin her zaman doğrudan nedensellik gösterdiği varsayılmamalıdır. Aynı dönemde gerçekleşen başka faaliyetler de sonuçları etkileyebilir.

Örnek PR kampanyası KPI tablosu

Yeni üretim tesisi açılışına yönelik üç aylık bir iletişim kampanyası planlandığını varsayalım.

Aşağıdaki hedefler ve sonuçlar tamamen temsili olup gerçek bir projeye ait değildir.

KPI Temsili hedef Temsili gerçekleşme
Hedeflenen yayınlarda haber 12 14
Temel mesajın doğru aktarıldığı haber oranı %70 %79
Sözcü görüşü içeren haber 5 6
Hedef bölgedeki medya yansıması 8 9
Medyadan web sitesine yönlendirme oturumu 400 460
Yatırıma ilişkin paydaş bilgilendirme toplantısı 2 2

Bu tablo faaliyetlerin ve görünürlük sonuçlarının izlenmesine yardımcı olur.

Ancak örneğin paydaş güveninde artış olup olmadığını anlamak için uygun araştırma veya geri bildirim yöntemleri gerekir.

PR ajansının hedefler belirlenirken hangi verilerin mevcut olduğunu, hangi ölçümlerin ayrıca araştırma gerektirdiğini ve sonuçların nasıl yorumlanacağını açıklaması beklenir.

PR ajansının raporunda hangi bilgiler bulunmalı?

Düzenli PR raporlarında aşağıdaki alanların bulunması yararlıdır:

  • Dönemin iletişim hedefleri
  • Tamamlanan faaliyetler
  • Medya yansımalarının yayın ve konu bazında dağılımı
  • Hedef mesajların haberlerdeki görünürlüğü
  • Sözcü açıklamalarının kapsamı
  • Haber tonu ve bağlamına ilişkin değerlendirmeler
  • Hedef kitle ve paydaş geri bildirimleri
  • Önceki dönemlerle karşılaştırmalı sonuçlar
  • Ölçüm yöntemi ve veri sınırlılıkları
  • Sonraki dönem için önerilen aksiyonlar

Ajansın yalnızca olumlu haberleri seçerek raporlaması, kurumdaki gerçek iletişim tablosunun eksik değerlendirilmesine neden olabilir.

Olumsuz veya beklenmeyen sonuçların da raporda yer alması ve gerekçeli biçimde yorumlanması gerekir.

Retainer ve proje bazlı PR karşılaştırması

PR ajanslarıyla çalışırken yaygın kullanılan modeller arasında düzenli hizmet anlaşmaları ve proje bazlı çalışmalar bulunur.

Bu modellerin kapsamı, hizmet süresi ve operasyonel kapasitesi farklılaşabilir. PR ajansı seçimi sırasında tekliflerin hangi çalışma modeline dayandığı açıkça anlaşılmalıdır.

Retainer PR hizmeti nasıl çalışır?

Retainer, ajansın belirli bir dönem boyunca önceden tanımlanan hizmetleri düzenli olarak sunduğu çalışma modelidir.

Genellikle aylık hizmet bedeli üzerinden yürütülür.

Retainer kapsamına sürekli medya ilişkileri, kurumsal duyuruların hazırlanması, iletişim danışmanlığı, sözcü desteği ve medya takibi dahil edilebilir.

Örneğin düzenli yatırım açıklamaları yapan, yöneticileri sık sık medya görüşmelerine katılan veya farklı paydaş gruplarıyla sürekli iletişim yürüten bir şirket için bu model uygun olabilir.

Ancak retainer sözleşmesi, ajansın bütün hizmetlerini sınırsız biçimde sunacağı anlamına gelmez.

Aylık çalışma kapasitesi, toplantı düzeni, içerik teslimatları ve ek işlerin nasıl ücretlendirileceği açıklığa kavuşturulmalıdır.

Proje bazlı PR hangi durumlarda tercih edilir?

Proje bazlı çalışma, belirli bir iletişim ihtiyacı için tanımlanmış başlangıç ve bitiş koşullarına dayanır.

Yeni ürün lansmanı, kurumsal etkinlik, araştırma duyurusu veya belirli bir kampanya için proje bazlı PR hizmeti alınabilir.

Örneğin yeni bir üretim tesisinin açılış iletişimi için basın bülteni hazırlanması, medya davetleri, röportaj koordinasyonu ve etkinlik sonrası raporlama tek bir proje kapsamında planlanabilir.

Bu modelde teslimatların ve sorumlulukların açıkça tanımlanması gerekir.

Proje süresinin uzaması, ek etkinliklerin gündeme gelmesi veya yeni içerik talepleri oluşması durumunda uygulanacak ücretlendirme yöntemi de baştan kararlaştırılmalıdır.

Retainer ve proje bazlı PR hizmetleri karşılaştırması

Kriter Retainer PR Proje bazlı PR
Hizmet süresi Düzenli, sözleşmede tanımlanan dönem Belirli proje veya kampanya dönemi
Hizmet kapsamı Sürekli iletişim danışmanlığı ve kararlaştırılan faaliyetler Projeye özgü faaliyetler
Teslimatlar Aylık veya dönemsel planla belirlenir Proje kapsamına göre tanımlanır
Ekip kapasitesi Sürekli çalışma düzeniyle planlanabilir Projenin gerektirdiği kaynaklara göre ayrılır
Medya ilişkileri Düzenli ilişki yönetimine elverişlidir Belirli konu veya duyuruya odaklanabilir
Kriz iletişimi Sözleşmeye ayrıca dahil edilmesi gerekir Proje kapsamına açıkça eklenmelidir
Ek maliyetler Kapsam dışı işler ayrıca ücretlendirilebilir Ek talepler proje bütçesini değiştirebilir
Revizyon ve onay Sürekli çalışma prosedürleriyle yönetilir Proje teslimatlarına göre belirlenir
Performans değerlendirmesi Dönemsel hedef ve raporlarla yürütülür Proje hedefleri ve kapanış raporuyla yapılır
Fesih ve tamamlanma İhbar, yenileme ve fesih koşullarına bağlıdır Proje tamamlanma ve sözleşme koşullarına bağlıdır

Kriz iletişimi desteği hizmet kapsamına dahil mi?

Retainer modelinde çalışan bir PR ajansının kriz iletişimi desteğini otomatik olarak sunduğu varsayılmamalıdır.

Bazı anlaşmalar yalnızca rutin medya ilişkilerini ve danışmanlığı kapsayabilir.

Kriz iletişimi gerekiyorsa şu konuların sözleşmede açıklanması yararlıdır:

  • Kriz öncesi hazırlık ve senaryo çalışmalarının kapsamı
  • Acil durumlarda iletişim kurulacak kişiler
  • Mesai dışı erişim ve müdahale koşulları
  • Kriz sırasında sağlanabilecek ekip kapasitesi
  • Ek danışmanlık ve operasyon ücretleri
  • Hukuk ve diğer uzman ekiplerle koordinasyon sınırları
  • Kriz sonrasında hazırlanacak rapor ve değerlendirmeler

Örneğin 7/24 erişim beklentisi bulunuyorsa bunun hangi personel ve hizmet kapsamıyla sağlanacağı açıkça kararlaştırılmalıdır.

PR tekliflerinde hangi ek maliyetler sorgulanmalı?

Ajansın hizmet bedeline dahil olan işler ile ayrıca ücretlendirilecek giderler ayrılmalıdır.

Özellikle şu kalemler teklif aşamasında incelenmelidir:

  • Medya satın alma ve sponsorlu yayın giderleri
  • Etkinlik organizasyonu ve mekân maliyetleri
  • Fotoğraf, video ve diğer prodüksiyon hizmetleri
  • Tasarım ve içerik geliştirme giderleri
  • Çeviri ve yerelleştirme hizmetleri
  • Seyahat, konaklama ve ulaşım giderleri
  • Üçüncü taraf medya takip ve analiz araçları
  • Harici araştırma ve uzman danışmanlık hizmetleri

Örneğin basın toplantısı organizasyonunu içeren bir teklif, etkinliğin mekân ve teknik ekipman giderlerini kapsamayabilir.

Tekliflerde her maliyet kaleminin hangi taraf tarafından karşılanacağı açıkça belirtilmelidir.

Sözleşme öncesinde hangi maddeler netleştirilmeli?

PR ajansıyla çalışmaya başlamadan önce sözleşmede şu konuların bulunması yararlı olur:

  • Hizmet kapsamı ve kapsam dışında kalan işler
  • Çalışma süresi ve yenileme koşulları
  • Görev alacak ekip ve iletişim sorumluları
  • Teslimatlar ve çalışma takvimi
  • Medya ilişkileri ve içerik onay süreçleri
  • Revizyon talepleri ve ek iş koşulları
  • Ücretlendirme, ödeme takvimi ve üçüncü taraf giderleri
  • Gizlilik ve kişisel veri işleme sorumlulukları
  • İçeriklerin kullanım hakları ve arşiv teslimi
  • Kriz iletişimi kapsamı ve acil durum desteği
  • Raporlama yöntemi ve performans göstergeleri
  • Fesih, ihbar ve devir yükümlülükleri

Ayrıca ajansın markaya ait gizli bilgileri nasıl koruyacağı ve kurumun onayı olmadan hangi bilgileri paylaşamayacağı sözleşmede düzenlenmelidir.

Hangi çalışma modeli kurumunuz için daha uygun?

Sürekli medya ilişkileri kurmak, farklı paydaşlarla düzenli iletişim yürütmek ve yıl boyunca kurumsal gündemi yönetmek isteyen şirketler retainer modelini değerlendirebilir.

Belirli bir lansman, araştırma duyurusu veya etkinlik için iletişim desteğine ihtiyaç duyan markalarda proje bazlı çalışma daha uygun olabilir.

Bazı kurumlar sürekli kurumsal iletişim hizmetini retainer ile yürütürken büyük etkinlikler veya kapsamlı kampanyalar için ayrıca proje anlaşması yapabilir.

Karar verirken hizmetin süresi, kurumun kendi iletişim kapasitesi, ajansın ekip yapısı ve beklenen teslimatlar birlikte değerlendirilmelidir.

Sık sorulan sorular

PR ajansı seçerken nelere dikkat edilmeli?

PR ajansı seçerken medya ilişkileri deneyimi, sektör bilgisi, kriz iletişimi kapasitesi, ekip yapısı ve raporlama yöntemleri incelenmelidir. Ajansın önceki çalışmalarını doğrulanabilir örneklerle açıklaması ve kurumun ihtiyaçlarına uygun bir çalışma planı sunması beklenir.

PR ajansı hangi hizmetleri sunar?

PR ajansları basın bülteni hazırlama, medya ilişkileri, röportaj ve basın toplantısı organizasyonu, sözcü iletişimi, dijital PR, medya takibi ve itibar yönetimi gibi hizmetler sunabilir. Kriz iletişimi ve araştırma hizmetlerinin kapsamı ajansa ve sözleşmeye göre değişir.

PR ajansının medya ilişkileri nasıl değerlendirilir?

Ajansın çalıştığı yayın türleri, sektör deneyimi ve önceki haber yansımalarının niteliği incelenebilir. Hedef kitleye uygun yayınlarda elde edilen görünürlük, mesajların doğru aktarılması ve sözcülerin haberlerdeki katkısı değerlendirmeye yardımcı olur. Bağımsız editoryal haberler için kesin yayın garantisi beklenmemelidir.

Kriz iletişimi için PR ajansından ne istenmeli?

Ajansın örnek bir kriz senaryosu üzerinde çalışma yöntemi göstermesi istenebilir. Kriz iletişimi protokolü, sorumluluk matrisi, onay akışı, paydaş haritası, açıklama taslakları ve medya soru-cevap dokümanı gibi çıktılar değerlendirmeyi kolaylaştırır.

PR çalışmalarının başarısı nasıl ölçülür?

PR performansı haber yansımaları, hedef kitle uyumu, temel mesajların aktarımı, sözcü görünürlüğü, haber tonu ve paydaş geri bildirimleriyle değerlendirilebilir. İtibar araştırmaları ve işletme hedefleriyle ilişkili göstergeler de kullanılabilir. Ölçüm yöntemi kampanya başlamadan önce belirlenmelidir.

Retainer PR hizmeti ile proje bazlı PR arasındaki fark nedir?

Retainer modeli, belirli bir dönem boyunca düzenli PR hizmeti sunulmasına dayanır. Proje bazlı PR ise lansman, etkinlik veya kampanya gibi tanımlanmış bir iletişim ihtiyacını kapsar. Her iki modelde de teslimatlar, ücretler, ekip kapasitesi ve ek hizmet koşulları sözleşmede açıklanmalıdır.

Markanız için uygun PR ajanslarını karşılaştırın

Medya ilişkileri, kurumsal iletişim ve kriz yönetimi alanlarında hizmet veren ekipleri araştırırken ajansların uzmanlıklarını, sektör deneyimlerini ve çalışma modellerini birlikte değerlendirebilirsiniz. PR ajanslarını inceleyin ve kurumunuzun iletişim ihtiyaçlarına uygun seçenekleri karşılaştırın.